bảnh mắt

Mới bảnh mắt, em bé đã cười tươi trong nôi.

Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Vừa mới mở mắt ra, vừa mới tỉnh giấc: Dùng để miêu tả trạng thái khi một người vừa thức dậy, mắt còn chưa mở to, chưa hoàn toàn tỉnh táo.
   • Sớm, vào lúc sáng sớm: Chỉ thời điểm ban ngày mới bắt đầu, khi trời vừa sáng hẳn.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Mới bảnh mắt đã đòi ăn. (Vừa mới mở mắt ra đã đòi ăn.)
  • Trời mùa hè, mới bảnh mắt đã oi ả. (Trời mùa hè, vừa sáng sớm đã thấy oi bức.)
  • Sáng bảnh mắt mà còn ngủ. (Trời đã sáng hẳn rồi mà vẫn còn ngủ.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "sáng bảnh mắt": trời đã sáng rõ, ánh sáng ban ngày đã đầy đủ.
  • Ra đường lúc sáng bảnh mắt. (Ra đường vào lúc trời đã sáng rõ.)

Biến thể và từ gần giống

• Bảnh bao (tính từ): chỉnh tề, bảnh bao (về ngoại hình, trang phục).
• Mở mắt (động từ): thức dậy, bắt đầu nhận thức.

Từ đồng nghĩa

• Mới ngủ dậy: vừa thức giấc.
• Sáng rõ: trời đã sáng hoàn toàn.
• Tờ mờ sáng: lúc trời mới hừng sáng (sớm hơn "bảnh mắt").

Từ trái nghĩa

• Tối mịt: trời tối hoàn toàn.
• Khuya: thời điểm muộn trong đêm.

Lưu ý sử dụng

• Từ "bảnh mắt" thường được dùng trong văn nói, mang tính khẩu ngữ, đặc biệt trong các phương ngữ miền Bắc Việt Nam.
• Từ này thường đi kèm với các từ chỉ thời gian như "mới", "sáng" để nhấn mạnh trạng thái vừa mới thức dậy hoặc thời điểm sáng sớm.